به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «دیار رومشکان»، با پایانیافتن فصل برداشت غلات، مزارع با انباشتی از کاه، کلش و بقایای گیاهی پوشیده میشوند. این بقایا برای برخی کشاورزان بخشی از فرایند آمادهسازی زمین برای کشت بعدی و برای کارشناسان موضوعی مهم در حفاظت از خاک و محیطزیست به شمار میآید. همین تفاوت نگاه، سوزاندن بقایای مزارع را به یکی از مباحث همیشگی فصل برداشت تبدیل کرده است.
از یک سو برخی کشاورزان معتقدند باقیماندن کاه و کلش، عملیات شخم، بذرپاشی و آمادهسازی زمین را با دشواری و هزینه بیشتری همراه میکند. از نگاه آنان آتشزدن بقایا، ضمن ازبینبردن علفهای هرز و بخشی از حشرات زیانآور، موجب میشود زمین با سهولت بیشتری برای کشت بعدی آماده شود و هزینههای تولید کاهش یابد.
پیامدهای مخرب آتشسوزی برای خاک و سلامت
ازسویدیگر کارشناسان بر این باورند که آتشزدن بقایای گیاهی تنها به ازبینرفتن کاه و کلش محدود نمیشود و آثار آن میتواند فراتر از یک مزرعه باشد.
علی یاری، رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان رومشکان دراینرابطه در گفتگو با خبرنگار دیار رومشکان اظهار داشت: سوزاندن کاه و کلش علاوه بر ایجاد آلودگی هوا، موجب نابودی موجودات مفید خاک، کاهش مواد آلی و عناصر غذایی، تخریب ساختمان خاک، کاهش حاصلخیزی، سفتشدن بافت خاک و برهمخوردن چرخه طبیعی حیات در خاک میشود.
وی افزود: این اقدام علاوه بر آسیب به خاک و محیطزیست، سلامت انسانها را نیز تهدید میکند و دود ناشی از آن میتواند برای بیماران قلبی، تنفسی و افراد دارای حساسیت مشکلات جدی ایجاد کند.
ارزیابی مخاطرات زیستمحیطی و افت کیفیت خاک
رئیس اداره حفاظت محیطزیست رومشکان با بیان اینکه تاکنون در این شهرستان موردی از سرایت آتش مزارع به عرصههای طبیعی گزارش نشده، به موارد مشابه در شهرستانهای همجوار اشاره کرد و گفت: در برخی شهرستانهای همجوار از جمله کوهدشت، سوزاندن بقایای مزارع برای کشت دوم باعث سرایت آتش به مراتع و جنگلهای حاشیه شده و خسارتهایی به منابع طبیعی وارد کرده است.
اصغر بازوند رئیس جهاد کشاورزی رومشکان نیز در گفتگو با خبرنگار دیار رومشکان با اشاره به پیامدهای سوزاندن بقایای گیاهی بر کیفیت خاک، گفت: سوزاندن کاه و کلش موجب ازبینرفتن میکروارگانیسمها و موجودات مفیدی میشود که نقش مهمی در بهبود ساختمان خاک، افزایش مواد آلی و حفظ حاصلخیزی آن دارند. اگرچه برخی کشاورزان برای تسریع در آمادهسازی زمین جهت کشت دوم از این روش استفاده میکنند، اما در بلندمدت خاک توان تولید، قدرت نگهداری رطوبت و کیفیت خود را ازدستداده و در معرض فرسایش قرار میگیرد.
الزامات قانونی و راهکارهای پیشگیرانه
بر اساس ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی و ماده ۲۰ قانون هوای پاک، سوزاندن بقایای گیاهی در اراضی کشاورزی ممنوع و جرم محسوب میشود و متخلفان حسب مورد به مجازات قانونی و جزای نقدی محکوم خواهند شد. بااینحال اقداماتی برای پیشگیری از آتشسوزی و مقابله با آن در حال انجام است.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان به تهیه تجهیزات اولیه، تشکیل گروه واکنش سریع برای مقابله با حریق و هماهنگی با همیاران محیطزیست، دهیاران و سایر دستگاههای اجرایی اشاره کرد.
وی همچنین بر نقش فرهنگسازی در کاهش این پدیده تأکید و از نصب بنر، ارسال پیامک، اطلاعرسانی در فضای مجازی، برگزاری کلاسهای آموزشی با همکاری جهاد کشاورزی و منابع طبیعی، آموزش در مدارس و استفاده از ظرفیت همیاران محیطزیست بهعنوان برنامههای اجرا شده یادکرد.
رئیس جهاد کشاورزی نیز برگزاری کلاسهای آموزشی و ترویجی در روستاها، نشستهای تعاملی با دهیاران، شوراهای اسلامی روستا و کشاورزان را از جمله برنامههایی دانست که برای کاهش این پدیده اجرا شده است.
لزوم فراهمسازی تجهیزات و حمایتهای نوین
احمد امرایی از کشاورزان بخش مرکزی رومشکان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری دیار رومشکان ضمن تشریح دلایل رویآوردن برخی کشاورزان به سوزاندن بقایا، بر افزایش هزینههای تولید تأکید کرد و گفت: وجود بقایای گیاهی و خار و خاشاک در سطح زمین، هزینه شخمزنی و آمادهسازی مزرعه را افزایش میدهد و حتی برخی رانندگان تراکتور به دلیل سختی کار، از شخمزدن چنین زمینهایی خودداری میکنند. به همین دلیل برخی کشاورزان برای کاهش هزینهها و آمادهسازی سریعتر زمین، به سوزاندن بقایای مزارع روی میآورند.
وی تأکید کرد: فراهمشدن راهکارهای جایگزین و حمایت از کشاورزان برای مدیریت اصولی بقایای گیاهی میتواند ضمن کاهش هزینههای تولید، از سوزاندن مزارع و پیامدهای آن جلوگیری کند.
حاتم سوری، دیگر کشاورز رومشکانی نیز با اشاره به افزایش زمان و هزینه شخمزنی و بذرپاشی به دلیل وجود کاه و کلش و علفهای هرز، بیان کرد: کاهش هزینههای آمادهسازی زمین میتواند امکان استفاده از تجهیزات مناسبتر برای بذرپاشی و همچنین تأمین نهادههای موردنیاز را فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت فراهمشدن راهکارهای جایگزین تصریح کرد: اگر دستگاههای جمعآوری و مدیریت کاه و کلش باقیمت مناسب در اختیار کشاورزان قرار گیرد یا امکان استفاده از آنها بهصورت حمایتی فراهم شود، بسیاری از کشاورزان دیگر نیازی به سوزاندن بقایای مزارع نخواهند داشت.
حرکت بهسوی کشاورزی پایدار و حفاظت از خاک
در نهایت سوزاندن کاه و کلش، موضوعی چندبعدی است که از یک سو با دغدغههای اقتصادی و عملی کشاورزان و ازسویدیگر با حفظ خاک، منابع طبیعی و محیطزیست گرهخورده است. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، حرکت به سمت روشهایی است که ضمن پاسخگویی به نیاز کشاورزان، از آسیب به منابع طبیعی و سرمایههای ملی جلوگیری کرده و راهکارهای پایدار و اصولی را جایگزین اقدامات مخرب کند.
انتهای خبر/
