به گزارش دیار رومشکان، حدود ۱۴۰۰ سال پیش در سرزمینی به نام کربلا، در میان ریگزارهای خشک و بدون حیات واقعهای شکل گرفت که با درخشش خود به ابدیت پیوست 《واقعه عاشورا 》رهبر آن کسی جز حسین بن علی نبود، حسینی که آیین ظلم و ستم را در هم کوبید. امام حسین(ع) برای نجات انسانها به پاخاست و قیام کرد و در این راه حتی خاندان خود را هم به استقبال شهادت فرستاد. در کاروان حسین(ع) یک عده سرباز نظامی شرکت نداشت بلکه کاروانی عاشق بودند از زن و مرد پیر و جوان کودک و با ابا عبد الله بزرگسال که ماجرای فداکاریها و جانفشانیهای هر کدام در تاریخ به جا مانده است.
در این میان اگر نبود صبر و بردباری زنان هنگام مصائب و داغ عزیزانشان وجود نداشت و اگر پشتیبانی و حمایت همهجانبه لفظی و عملی) آنان از همسران و فرزندان خود و تشویق آنان به حمایت از مولای خود تا سر حد جان نبود، عاشورا به کجا میانجامید؟
بهراستی نهضت عاشورا بدون رشادتها و شجاعتها و بردباریهای بزرگ بانوی کربلا زینب کبری را چگونه میتوان وصف نمود؟
در همین راستا گفتگویی تفصیلی با نرگس بازوند کارشناس مسائل دینی با موضوع نقش زنان در نهضت عاشورا صورت گرفته که مشروح آن را در زیر میخوانید.
راز همراهی زنان در کاروان
با توجه به نبوغ و علم و مهارتی که امام در اوضاع سیاسی اسلام داشت؛ از روی نقشه صحیح و مجرای طبیعی شروع به مبارزه کرد و هر چیزی که در پیشرفت مقصودش مؤثر بود به کار بست مؤثرترین عاملی که در پیشرفت هدف امام حسین(ع) دخیل بود همراه آوردن و شرکت زنان در این نهضت عظیم دینی بود اگر امام حسین با یک عده از یاران و وابستگان خود به کوفه میرفت و شهید میشد بلافاصله دستگاههای تبلیغاتی بنیامیه که در همه جا آماده و مجهز بودند و تمام پیشامدها را به نفع خودشان توجیه میکردند به کار میافتادند. راز مطلب این است که حسین میخواهد از راه شهادت مادهای تهیه کند که با تبلیغ روی آن برای ابد دستگاه اموی را رسوا سازد و آیین ظلم و ستم آنان را محکوم نماید. مرگ و شهادت رکن اساسی و هسته مرکزی نقشه امام حسین(ع) است. اگر صحنه لرزاننده کربلا به وجود نیاید، زینب کبری(س) و حضرت زین العابدین(ع) با کدام سرمایه میتوانند قدم در راه تبلیغ گذارند و با کدام حربه میتوانند پیکر ظلم اموی را در هم کوبند؟
حسین میرود تا با جانبازی پرشکوه خود این سرمایه را تهیه کند. میرود تا با ایجاد یک صحنه شکننده حربه لازم را به دست زینب و بازماندگان خود بسپارد به همین دلیل است که او خود تنها در این راه نمیرود، بلکه زنان و کودکان و جمیع بستگانش را نیز به همراه میآورد به او گفتند: ای حسین اکنون که خود عازم این سفر هول انگیز و خطرناک هستی چرا کودکان و زنان را با خود میبری ولی حسین به همه یک جواب میداد و میفرمود: «نه، آنها نیز باید در این مسافرت با من باشند، خواسته خداوند است که ایشان نیز لباس اسارت به تن داشته باشند. آری باید یک کاروان اسیر به راه افتد و در لباس اسارت درباره قتل حسین تبلیغ کند و کوفه و شام را منقلب نماید.
ابعاد حضور زنان در نهضت عاشورا
با نگاهی به تاریخ عاشورا مشاهده میشود که زنانی که در صحنههای کربلا حضور داشتند با به عهده گرفتن نقشهای گوناگون این نهضت را ماندگار کردند. در واقع درسهای آموزنده این نهضت که بانوان فداکار آن را عرضه کردند. هر کدام این واقعیت را اشکار می کند که نیمی از تاریخ وقایع عاشورا را زنان به دوش کشیدهاند. از جمله ابعاد آموزنده این حضور میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
مشارکت زنان د جهاد
شرکت در جبهه پیکار و همدلی و همراهی با نهضت مردانه امام حسین و مشارکت در ابعاد مختلف آن از جلوههای این حضور است چه همکاری «طوعه» در کوفه با نهضت مسلم چه همراهی همسران برخی شهدای کربلا چه اعتراض و انتقاد برخی همسران سپاه کوفه به جنایتهای شوهرانشان مثل زن خولی.
آموزش صبر روحیه مقاومت و تحمل زنان به شهادتها در کربلا درس دیگر نهضت بود. اوج این صبوری و پایداری در رفتار و روحیات زینب کبری جلوهگر بود.
پیام رسانی
افشاگریهای زنان و دختران کاروان کربلا چه در اسارت و چه در بازگشت به مدینه نشانه پاسداری از خون شهدا بود. بانوان در خطبهها و در گفتگوهای پراکنده خویش که به تناسب زمان و مکان بود.
امویان را نشانه گرفتند. حضور زنان در همراهی بعضی انبیا و پیامبر خاتم و نهضت عظیم عاشورا نشان میدهد که این حضور میتواند بار عاطفی را در این گونه حرکتها افزایش دهد ضمن این که در پیام رسانی در ادامه حرکت نیز مؤثر بودهاند.
مدیریت
لروز صحنههای دشوار و بحرانی استعداد افراد را شکوفا میسازد نقش حضرت زینب(س) در نهضت عاشورا و سرپرستی کاروان اسرا درس مدیریت در شرایط بحران را میآموزد. وی مجموعه بازمانده را برای اهداف نهضت هدایت کرد و با هر اقدام خنثی کننده نتایج عاشورا از سوی دشمنان مقابله نمود و نقشههای آنان را خنثی کرد. حفظ ارزشها درس دیگر زنان قهرمان در کربلا حفظ ارزشهای دینی و اعتراض به هتک حرمت به خاندان نبوت و رعایت عفاف و حجاب در برابر چشمهای آلوده است. زنان اهل بیت با آن که اسیر بودند و لباسها و خیمههایشان غارت شده بود و با وضعی نامطلوب در معرض دید تماشاچیان بودند همواره اعتراض کنان بر حفظ عفاف تأکید میکردند. حضرت امکلثوم(س) در کوفه فریاد کشید آیا شرم نمیکنید برای تماشای اهل بیت پیامبر جمع شدهاید؟
تغییر ماهیت اسارت
اسارت را به آزادیطبخشی تبدیل کردند و در قالب اسارت به اسیران واقعی درس آزادگی دادند.
عمق بخشیدن به بعد عاطفی کربلا گریهها شیونها، عزاداری بر شهدا و تحریک عواطف مردم به ماجرای کربلا عمق بخشید و بر احساسات نیز تأثیر گذاشت و از این رهگذر ماندگارتر شد.
پیام رسانی زینب
وقتی امام حسین از مدینه به مکه و از آنجا به کربلا آمد، زینب همراه برادرش بود و در واقع سرپرست بانوان و کودکان بود و تا آخرین توان در این سفر به برادر و نهضت برادرش کمک کرد با این که در سن ۵۵ سالگی بود. بزرگترین و سختترین مصائب را در راه به ثمر رساندن اهداف عالیه برادرش امام حسین تحمل نمود. بانوان حرم به خصوص خواهرش امکلثوم و دختر برادرش سکینه و همسر برادرش رباب نیز کمال تحمل و استقامت را کردند. او پیامآور خون شهیدان بود وگرنه به ابن زیاد نمیگفت جز زیبایی و سعادت چیز دیگری ندیدم
سلام بر آن زنان بیرون آمده از خیام حرم
در عصر روز یازدهم (محرم) که اسرا را آوردند. وقتی به قتلگاه رسیدند. همه بیاختیار خودشان را از روی مرکبها به روی زمین انداختند. زینب خودش را به بدن مقدس ابا عبدالله میرساند و آن را با وضعی دلخراش میبیند. بدنی بی سر و لباس آنچنان ناله کرد که اشک دشمن جاری شد. زینب در کوفه خطبهای قرائت نمود؛ های اهل کوفه قبیح باد روهای شما چه پیش آمد شما را که از نصرت حسین دست برداشتید تا اینکه او را شهید کردید و اموال او را غارت کردید؟ اف بر شما آیا میدانید خون طاهری را ریختید و کسی را کشتید که بهتر از همه جهانیان بود؟ مادرهایتان به عزایتان بنشینند که به زودی جزا خواهید شد به آتشی که خاموش شدنی ندارد من تا زنده هستم بر برادرم میگریم و بعد از این چشمهایم به اشکی که چون سیل جاری به صورت متراکم میباشد. خشک نخواهد شد. سپس بانگ بر اهل کوفه زد: «صدقه بر ما اهل بیت روا نیست. ای اهل کوفه مردان شما مردان ما را میکشند و زنان شما بر ما گریه میکنند. فردای قیامت خداوند متعال میان ما و شما حکم خواهد فرمود. این سخنان که با عبارتهای شیوا از دلی سوخته بر میآید، همه را دگرگون کرد به گونهای که شنوندگان دستها را بر دهان نهاده و دریغ میخوردند. واکنش مردم کوفه چنان بود که راوی میگوید به خدا قسم مردم کوفه را در آن روز دیدم که بهت زده اشک میریختند و از شدت اندود دستها را بر دهان گرفته و انگشتان خود را میگزیدند.
با بررسیهای مختصر در تاریخ عاشورا میتوان گفت که در این نهضت عظیم هر چند یزیدیان، سپاه امام حسین(ع) را به قتل رساندند، ولی تا این مرحله فقط نیمی از نقشه امام حسین اجرا شده بود و نیم دیگر آن تبلیغ روی واقعع عاشورا و رسوایی دستگاه اموی بود. این وظیفه مهم و خطیر را چه کسانی باید انجام میدادند، جز بازماندگان کاروان سیدالشهدا بازماندگانی که اکثر آنها اطفال و زنان بودند. گرچه این زنان از ابتدا که همسران و فرزندان عزیز خود را تشویق به جهاد در برابر سپاه کفر و حمایت از مولای خود میکردند و از همان هنگام که از مجروحان جنگ پرستاری و دلجویی میکردند و به آنها در جهت ادامه نبرد علیه باطل نیرو و روحیه میدادند در این نهضت نقش داشتند.
بعد از واقعه عاشورا اسیران با زبان گویا و نافذ خود و با شرح وقایع و مصیبتهای کربلا رسوایی بزرگی برای خاندان بنیامیه به بار آوردند؟ تبلیغاتی که بزرگ بانوی کربلا زینب (س) روی واقعه عاشورا با خطبههای آتشین خود انجام میداد موجی از خشم و نفرت به سوی دودمان اموی سرازیر میساخت و افکار مردم را آماده انقلاب مینمود.
جاودانگی عاشورا فرای امر الهی پس از چهارده قرن حاصل کار همین بانوان بازمانده بود که نگذاشتند این واقعه در صحرای خشک و سوزان کربلا دفن شود و فراموش شود و یا از یاد برود. زیرا، تاریخ کربلا یک تاریخ مذکر – مؤنث است. حادثهای که مرد و زن هر دو در آن نقش داشتهاند ولی مرد در مدار خودش و زن در مدار خودش
انقلاب اسلامی مردم ایران نیز نمونه همان نهضت عاشورا بود که زنان فداکار بسیاری در آن نقش داشتند. از این رو پس از پیروزی انقلاب یکی از وظایف زنان جامعه این است که با الگوگیری از زینب(س) و رشادتهای او و سایر بانوان کربلا همواره حامی انقلاب و خونهای شهدا باشند و عزت و افتخاری را که حاصل خون هزاران شهید پیرو امام حسین(ع) میباشد قدر ندانند و حفظ نمایند.
انتهای خبر/
