به گزارش پایگاه خبری تحلیلی دیار رومشکان، رومشکان شهرستانی با اقتصاد وابسته به کشاورزی و دامپروری است و بخش قابل توجهی از اراضی آن به کشت دیم اختصاص دارد؛ شرایطی که خشکسالی‌های سال‌های اخیر، فشار بیشتری بر معیشت کشاورزان وارد کرده است. همین شرایط باعث شده برخی کشاورزان به دنبال تغییر الگوی فعالیت و رفتن به سمت محصولاتی باشند که ظرفیت اقتصادی بیشتری داشته و در برابر کم‌آبی نیز مقاومت بیشتری داشته باشند.
کاشت پسته یکی از تجربه‌های جدید در بخش باغداری رومشکان است. این اقدام تاکنون بیشتر به صورت شخصی و با ابتکار خود کشاورزان انجام شده و هنوز برای ارزیابی دقیق میزان باردهی و سوددهی آن باید چند سال دیگر صبر کرد.
شهاب آزادبخت یکی از نخستین کشاورزانی است که در رومشکان اقدام به احداث باغ پسته کرده است. او در این گفتگوی تفصیلی از چگونگی شکل‌گیری ایده احداث باغ، تجربه چهار ساله خود، مشکلات فنی و کم‌آبی، نقش کارشناسان و انتظارات باغداران از جهاد کشاورزی می‌گوید.
ایده احداث نخستین باغ پسته از کجا شکل گرفت؟
شهاب آزادبخت: سال ۹۹ در منزل یکی از اهالی روستای رشنو، درخت پسته‌ای را دیدم که به بار نشسته بود. از روی کنجکاوی درباره میزان باردهی آن از صاحبخانه سؤال کردم و وقتی شنیدم هر درخت می‌تواند در سال حدود ۳۰۰ کیلوگرم محصول بدهد، این موضوع جرقه‌ای در ذهنم ایجاد کرد که یک هکتار باغ پسته را به صورت آزمایشی احداث کنم.
بعد از آن، با توجه به اینکه در شهرستان‌های دیگر استان نیز پسته کشت می‌شد، از باغ‌های مختلف بازدید کردم و درباره میزان باردهی و وضعیت اقتصادی آنها از باغداران پرس‌وجو کردم. رضایت باغداران از صرفه اقتصادی پسته در مقایسه با محصولاتی مانند گندم، جو و چغندر باعث شد برای این کار مصمم‌تر شوم.
البته پیش از من نیز چند باغ پسته در رومشکان احداث شده بود که هنوز به مرحله ثمردهی نرسیده بودند؛ از جمله یک باغ در سوری و یک باغ در چغابل.
برای شروع کار چه بررسی‌هایی انجام دادید؟
برای اینکه این کار را بدون مطالعه و آزمایش شروع نکنم، با تعدادی از استادان و افراد باتجربه در استان‌های پسته‌خیز کشور ارتباط گرفتم. از جمله با دکتر احمدی، استاد دانشگاه شیراز و مهندس زارع‌نژاد که در زمینه پسته‌کاری و گیاهپزشکی فعالیت دارند، مشورت کردم.
همچنین نمونه خاک باغ را برای آزمایش به شیراز فرستادم و نتیجه آزمایش خاک مثبت بود. پس از این بررسی‌ها و با دریافت نهال رایگان از جهاد کشاورزی شهرستان، عملاً احداث باغ را شروع کردم.
روند احداث و نگهداری باغ را چگونه پیش بردید؟
کلیه مراحل احداث باغ را با راهنمایی و مشاوره کارشناسان و تا حد امکان به صورت علمی پیش برده‌ام. در سال اول اقدام به پیوند درختان کردم و در سال چهارم نیز به فضل خدا درختان به بار نشستند.
البته این به معنای رسیدن باغ به مرحله باردهی اقتصادی نیست. برای ارزیابی واقعی عملکرد باغ باید چند سال دیگر صبر کرد و میزان تولید و هزینه‌های آن در سال‌های آینده مشخص شود.
مهم‌ترین مشکل باغداران پسته رومشکان چیست؟
یکی از مشکلات اصلی این است که پسته در رومشکان یک تجربه جدید است و اطلاعات کافی درباره تغذیه، کوددهی، آفات و بیماری‌های این محصول در شهرستان وجود ندارد.
ما نیازمند حضور کارشناسانی هستیم که به صورت تخصصی در زمینه پسته فعالیت داشته باشند و بتوانند متناسب با شرایط آب و خاک رومشکان به باغداران مشاوره بدهند. همچنین نبود کارشناس هواشناسی برای پیش‌بینی شرایط جوی و اطلاع‌رسانی درباره سرمازدگی یا سایر شرایط آب‌وهوایی نیز یکی از مشکلاتی است که باغداران با آن مواجه هستند.
مشکل دیگر، آب است. باغ‌های پسته برای ادامه فعالیت با بحران کم‌آبی روبه‌رو هستند و تأمین آب یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فعلی پسته‌کاران شهرستان است.
چرا توصیه کارشناسان سایر استان‌ها را نمی‌توان به طور کامل در رومشکان اجرا کرد؟
به دلیل اینکه تجربه کاشت، داشت و برداشت پسته در رومشکان هنوز شکل نگرفته و از طرف دیگر شرایط آب و خاک این شهرستان با مناطق پسته‌خیز کشور مانند کرمان و شیراز متفاوت است.
نمی‌توان انتظار داشت توصیه‌ای که برای شرایط آب و خاک یک منطقه دیگر ارائه شده، دقیقاً در رومشکان هم همان نتیجه را داشته باشد. شرایط فیزیکی و شیمیایی آب و خاک تأثیر زیادی بر رشد درخت دارد.
برای نمونه، میانگین رشد سالانه پسته در کرمان حدود ۲۰ سانتیمتر عنوان شده، در حالی که در باغ ما در رومشکان این میزان حدود ۱۵۰ سانتیمتر است. این تفاوت نشان می‌دهد که برای توسعه پسته در رومشکان باید دانش و تجربه متناسب با شرایط همین منطقه ایجاد شود.
همکاری جهاد کشاورزی با باغداران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
کمک جهاد کشاورزی به بنده در ابتدای کار بیشتر محدود به دریافت نهال رایگان، حفر چاله برای کاشت نهال و در موارد جزئی دریافت چند کیلوگرم کود تقویتی بود.
انتظار ما این است که با توجه به جدید بودن کشت پسته در شهرستان، حمایت تخصصی بیشتری از باغداران صورت بگیرد. اگر قرار است این نوع باغداری در رومشکان توسعه پیدا کند، باید از مرحله احداث باغ تا تغذیه، مبارزه با آفات، مدیریت آب و سایر مراحل، کارشناسان در کنار باغداران باشند.
آیا اکنون می‌توان گفت پسته برای رومشکان محصولی اقتصادی است؟
هنوز برای پاسخ قطعی به این سؤال زود است. پسته معمولاً در سال هفتم به باردهی اقتصادی می‌رسد و باغ ما هنوز به آن مرحله نرسیده است.
بنابراین برای اینکه مشخص شود پسته در شرایط رومشکان چه میزان باردهی و چه میزان سوددهی دارد، باید حدود دو سال دیگر صبر کنیم. بعد از رسیدن باغ به مرحله باردهی اقتصادی، می‌توان دقیق‌تر درباره هزینه‌ها، میزان تولید و سود نهایی آن صحبت کرد.
با توجه به هزینه‌های احداث و نگهداری باغ، چه انتظاری از دولت دارید؟
باغداری در سال‌های نخست هزینه‌های زیادی دارد و باغدار پیش از اینکه به درآمد برسد، باید چند سال هزینه کند. به همین دلیل نیازمند مساعدت دولت برای تأمین بخشی از هزینه‌های باغداری هستیم.
اگر قرار است کشت پسته در رومشکان به عنوان یک تجربه جدید توسعه پیدا کند، حمایت از باغداران می‌تواند کمک کند این تجربه با هزینه و آزمون‌وخطای کمتری ادامه پیدا کند. در کنار حمایت مالی، مهم‌تر از آن، حضور کارشناسان متخصص و ارائه مشاوره متناسب با شرایط منطقه است.
به اعتقاد من، اگر آب، دانش تخصصی و حمایت لازم فراهم شود، می‌توان در سال‌های آینده ارزیابی دقیق‌تری از ظرفیت پسته در رومشکان داشت.
