به گزارش پایگاه خبری تحلیلی دیار رومشکان، با آغاز ماه محرم، فضای شهرها حال و هوای متفاوتی به خود میگیرد. خیابانها، کوچهها، مساجد و حسینیهها در این روزها شاهد حضور پررنگ مردم در آیینهای عزاداری هستند؛ آیینی که سالهاست به عنوان بخشی از فرهنگ، هویت اجتماعی و باورهای دینی جامعه جایگاه ویژهای دارد.
در این ایام، هیئتها تنها محل برگزاری مراسم سوگواری نیستند، بلکه به فضایی برای همدلی، ارتباط نسلها و انتقال ارزشهای فرهنگی و اجتماعی تبدیل میشوند. حضور همزمان کودکان، نوجوانان، جوانان و بزرگسالان در کنار یکدیگر، تصویری از پیوند اجتماعی را شکل میدهد که در کمتر مناسبت دیگری به این گستردگی دیده میشود.
محرم برای بسیاری از خانوادهها تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه یک تجربه زیسته و مداوم است که در طول سالها از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. در این میان، نقش هیئتها در حفظ این پیوستگی فرهنگی بسیار مهم است؛ چراکه علاوه بر بُعد معنوی، بستری برای آموزش غیرمستقیم ارزشهایی مانند همدلی، همکاری، احترام و مسئولیتپذیری فراهم میکنند.
در سالهای اخیر نیز حضور نسل نوجوان در این فضا پررنگتر شده و همین موضوع باعث شده نگاههای جدیدی به نحوه برگزاری مراسم و نقش هیئتها در جامعه شکل بگیرد. برخی هیئتها علاوه بر بخش سنتی عزاداری، فعالیتهای فرهنگی، آموزشی و اجتماعی را نیز در برنامههای خود گنجاندهاند.
در این گزارش، از دل فضای هیئتها سه نگاه متفاوت روایت میشود؛ نگاه یک مادر هیئتی که حضور فرزندانش را در این فضا یک ضرورت تربیتی میداند، نگاه یک نوجوان که تجربه شخصی خود از حضور در هیئت را بیان میکند و نگاه یک فعال فرهنگی که از زاویه برنامهریزی و کار فرهنگی به نقش هیئتها نگاه میکند.
محرم برای ما فقط یک مراسم نیست، بلکه یک جریان زنده است
مریم م، یکی از مادران حاضر در هیئت، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی دیار رومشکان اظهار داشت: برای من محرم فقط یک مناسبت نیست، بلکه بخشی از زندگی و باور خانوادگی ماست. از سالهای گذشته در هیئت حضور داشتهام و حالا سعی میکنم فرزندانم را هم همراه خودم بیاورم تا از همان سنین کودکی با این فضا آشنا شوند.
وی افزود: وقتی بچهها در فضای هیئت قرار میگیرند، فقط عزاداری را نمیبینند، بلکه نوعی همدلی، احترام و همکاری را تجربه میکنند. این چیزها را نمیشود فقط با حرف یاد داد؛ باید در عمل دیده شود.
این مادر ادامه داد: در این شبها، برای من هیئت فقط محل عزاداری نیست، بلکه یک فضای آرامشبخش است. وقتی در کنار دیگر خانوادهها قرار میگیرم، احساس میکنم همه ما یک خانواده بزرگ هستیم که یک هدف مشترک داریم.
وی بیان کرد: یکی از نکاتی که برای من اهمیت دارد، حضور کودکان در این فضاست. من معتقدم اگر کودک از سن پایین با این فضا آشنا شود، در آینده نگاه عمیقتری به مفاهیم انسانی و اجتماعی پیدا خواهد کرد.
حسینی خاطرنشان کرد: گاهی بچهها سوال میپرسند و ما سعی میکنیم ساده و قابل فهم برایشان توضیح دهیم. همین گفتگوهای کوچک، کمکم ذهن آنها را شکل میدهد.
وی در پایان گفت: محرم برای ما فقط یک مراسم نیست، بلکه یک جریان زنده است که از خانه شروع میشود و در هیئت ادامه پیدا میکند.
هیئت فقط عزاداری نیست، بلکه نوعی همکاری هم وجود دارد
علیرضا امرایی، نوجوان ۱۵ ساله و از شرکتکنندگان هیئت، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی دیار رومشکان اظهار داشت: من از کودکی همراه خانوادهام به هیئت میآمدم، اما آن زمان بیشتر حالت همراهی داشت. الان خودم هم به این فضا علاقه پیدا کردهام و دوست دارم در مراسم حضور داشته باشم.
وی افزود: چیزی که برای من در هیئت جالب است، فضای صمیمی و آرام آن است. وقتی وارد هیئت میشوم، حس میکنم همه کنار هم برابر هستند و تفاوتی بین افراد وجود ندارد.
این نوجوان ادامه داد: در هیئت فقط عزاداری نیست، بلکه نوعی همکاری هم وجود دارد. بعضیها کمک میکنند، بعضیها نظم میدهند، بعضیها غذا آماده میکنند و بعضیها فقط حضور دارند، اما همه در کنار هم هستند.
وی بیان کرد: من قبلاً شاید خیلی دقیق به مفهوم محرم فکر نمیکردم، اما الان بهتر متوجه شدهام که این مراسم فقط گریه و عزاداری نیست، بلکه نوعی احترام و همدلی میان مردم است.
امرایی خاطرنشان کرد: حضور در هیئت باعث شده نگاه من به خیلی چیزها تغییر کند. مثلاً الان بیشتر به کار گروهی و احترام به دیگران توجه میکنم.
وی در پایان گفت: فکر میکنم اگر نوجوانها از سن پایین در این فضا باشند، بهتر میتوانند مفهوم همکاری و انسانیت را درک کنند.
محرم یک فرصت فرهنگی بزرگ است
نرگس ب، فعال فرهنگی در هیئات مذهبی، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی دیار رومشکان اظهار داشت: هیئتها در سالهای اخیر فقط محل برگزاری مراسم عزاداری نیستند، بلکه به یک فضای فرهنگی و اجتماعی مهم تبدیل شدهاند که در آن ارتباط میان نسلها شکل میگیرد.
وی افزود: در بسیاری از هیئتها تلاش شده در کنار بخش سنتی مراسم، فعالیتهای فرهنگی نیز تقویت شود. به عنوان مثال، برنامههایی برای کودکان و نوجوانان، توضیح مفاهیم دینی به زبان ساده و ایجاد فضای آموزشی در کنار مراسم اجرا میشود.
این فعال فرهنگی ادامه داد: یکی از ویژگیهای مهم هیئتها این است که افراد با سنین مختلف و از شرایط اجتماعی متفاوت در کنار هم حضور دارند و همین موضوع باعث شکلگیری نوعی همبستگی اجتماعی میشود.
وی بیان کرد: ما در کار فرهنگی تلاش میکنیم هیئتها فقط محدود به مراسم سنتی نباشد، بلکه به فضایی تبدیل شود که در آن مفاهیم اخلاقی، انسانی و اجتماعی نیز به شکل غیرمستقیم منتقل شود.
وی خاطرنشان کرد: حضور نوجوانان برای آینده این فضا بسیار مهم است. اگر آنها از امروز با این مفاهیم آشنا شوند، در آینده میتوانند ادامهدهنده این مسیر باشند.
وی افزود: یکی از کارهای مهم در هیئتها، سادهسازی مفاهیم برای نسل جدید است تا ارتباط آنها با این فضا حفظ شود و احساس دوری نکنند.
وی در پایان گفت: محرم یک فرصت فرهنگی بزرگ است که اگر درست دیده شود، میتواند نقش مهمی در تقویت پیوندهای اجتماعی و خانوادگی داشته باشد.
نتیجهگیری:
هیئتهای عزاداری در ماه محرم تنها محل برگزاری مراسم سوگواری نیستند، بلکه به فضایی برای همدلی، آموزش غیرمستقیم و انتقال ارزشهای اجتماعی تبدیل شدهاند. حضور همزمان نسلهای مختلف در این فضا نشان میدهد که این آیین همچنان نقش مهمی در پیوند میان خانوادهها و جامعه دارد.
روایتهای مختلف از دل هیئتها بیانگر این است که محرم فراتر از یک مراسم مذهبی، یک تجربه مشترک انسانی و اجتماعی است که در آن احساس، فرهنگ و هویت در کنار هم معنا پیدا میکنند.
