به گزارش دیار رومشکان، مشاوره به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای حمایتی و راهبردی، نقشی کلیدی در رشد فردی و اجتماعی افراد ایفا میکند.
در میان انواع مختلف مشاوره، مشاوره تحصیلی از جایگاه ویژهای برخوردار است، زیرا کمک میکند تا دانشآموزان و دانشجویان مسیر تحصیلی خود را به درستی انتخاب کنند و با تصمیمگیریهای آگاهانه، به اهداف آموزشی و شغلی خود نزدیکتر شوند.
اهمیت مشاوره تحصیلی تنها در هدایت افراد به سمت انتخاب رشته و دانشگاه مناسب خلاصه نمیشود، بلکه به آنها کمک میکند تا با شناخت استعدادها، توانمندیها و نقاط ضعف خود، از فرصتها به بهترین شکل بهرهبرداری کنند و چالشهای پیش رو را با آمادگی و اعتماد به نفس بیشتری پشت سر بگذارند.
مشاوران تحصیلی به عنوان راهنما، نقش مهمی در ایجاد انگیزه، مدیریت استرس، و بهبود عملکرد تحصیلی دارند و از این رو، مشاوره تحصیلی به یک ضرورت در فرآیند رشد تحصیلی تبدیل شده است. در همین راستا گفتگویی تفصیلی با احسان پادروند دبیر و دانشجوی مقطع دکترای تخصصی روانشناسی تربیتی و مشاور تحصیلی با موضوع اهمیت و ضرورت مشاوره تحصیلی برای دانشآموزان صورت گرفته که مشروح آن را در زیر میخوانید.
خودتان رو معرفی کنید؟
احسان پادروند هستم دبیر و دانشجوی مقطع دکترای تخصصی روانشناسی تربیتی و به عنوان مشاوره تحصیلی نیز فعالیت دارم.
مشاوره چیست و به چه کسی مشاور میگویند؟
مشاور کسی است که تحصیلات آکادمیک مرتبط در رشته روانشناسی و مشاوره را در مقاطع لیسانس، فوق لیسانس و دکتری ادامه داده و خوانده است اما از همه مهمتر تجربه کافی در کار با مراجعه و مراجعهکنندگان بسته به نوع نیاز و مراجعه افراد به مطبهای روانشناسی دارند، میتوانند کمک کننده این مراجعهکنندگان در آن موضوع باشند چرا میگویم تجربه، چون داشتن نظریه و تئوری رشتههای روانشناسی و مشاورهای به خودی خود تنها نمیتواند از یک فرد یک مشاور خوب بسازد، در صورتی که فردی که تجربه کار با مراجعهکنندههای متفاوت از طیفهای مختلف روانشناسی با موضوعات روانشناسی نظیر فرزندپروری، ازدواج، طلاق و مسائل مرتبط با آموزش و مشاوره تحصیلی را دارد میتواندر شرایط مهم و مورد نیاز پاسخگوی سوالات و دغدغههای مراجعهکنندگان باشد.
به نظر شما مشاوره تحصیلی چگونه میتواند به دانشآموزان کمک کند تا رشته مناسبی را انتخاب کنند؟
یک مشاور تحصیلی زمانی میتواند به دانش آموز کمک کند تا رشته مناسبی را انتخاب کند که خودش دید و نگاهی جامع نسبت به همه رشتهها داشته باشد، همه رشتهها را بشناسد، شرایط و بازار کار آنها را به دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و همچنین شناخت کافی نسبت به دانشآموز، توانمندیهای دانشآموز و نمرات تحصیلی وی داشته باشد؛ در کل هدایت تحصیلی را مبنا قرار بدهد و بر اساس آن بتواند دانشآموز را در یک مسیر مناسب و متناسب با توانمندیهایش قرار داده و رشته تحصیلی مناسب را به وی معرفی کند.
چه زمانی بهترین زمان برای دریافت مشاوره تحصیلی است و چرا این زمان مهم است؟
در حقیقت مشاوره تحصیلی از دوره ابتدایی شروع میشود و چون مشاور تحصیلی دانشآموزان در مقاطع ابتدایی بیشتر والدین هستند لذا با توجه به وظایفشان و نسبت به کاربردها و کارآمدیهایی که میتوانند در مسیر تحصیل فرزندشان داشته باشند بایستی همگام با معلم دانشآموز، کمکهای خود را انجام دهند.
اما به صورت رسمی مشاوره از ابتدای دوره متوسطه اول یعنی پایه هفتم شروع میشود که در پایه نهم به سبب انتخاب رشته تحصیلی در این پایه، به اوج خودش میرسد و در مقطع متوسطه دوم خیلی شدت و حدّت بیشتری هم به خود میگیرد چون در این مقطع مسائل کنکور وجود دارد و در واقع بحث مشاوره به صورت رسمیتری بولد میشود و دانشآموز نیاز ضروری به بحث مشاوره پیدا میکند.
مشاوره تحصیلی مهم است چون مسیر تحصیلی مسیری پر از مشکلات و مسائل گوناگون است. نحوه مطالعه، روشهای مطالعه، روشهای تستزنی، زمان مطالعه، نحوه برنامهریزی، نظم در کارها و امور، معرفی منابع شایسته و درست متناسب با سطح دانش دانشآموز و … همه بر این دلالت دارند که مشاور در این دوره به طور کامل و مفصل در کنار دانش آموز باشد و وی را راهنمایی کند که در این مسیر با حداقل مشکلات پیش رو مواجه باشد و یک مرجعی باشد برای دانشآموز که بتواند پاسخ سوالات خود و مسائل مربوط به تحصیل خود را از وی دریافت کند.
چگونه میتوانیم با کمک مشاور، تحصیل و شغل بهتری داشته باشیم؟
این بستگی به رجوع خانوادهها و دانشآموزان دارد که بحث مشاوره را جدی بگیرند و این کار را فقط به عنوان یک پازل یا قسمتی از مسیر درس ندانند که باید انجام (رفع تکلیف) شود، بلکه باید بحث مشاوره را یک برنامه مدون و بسیار کمککننده بدانند که در کنار دانشآموز میتواند باعث رشد و اعتلای دانشآموز و پیشرفت دانش فهم و درک دانشآموز نسبت به مسائل درسی و آموزش و حتی مسائل جامعه و جامعهپذیری و همچنین مسائل تربیتی باشد؛ به همین دلیل این نیازی که به وجود مشاور هست باید به خوبی احساس و ضرورت آن درک شود و بر اساس همین نیازها و ضرورتها، والدین و دانشآموزان به مشاوران با تجربه رجوع کنند.
آیا مشاوره تحصیلی برای کسانی که در درسها اُفت کردهاند، راهکارهایی برای بهبود نمرات دارد؟
بله، و متاسفانه باید گفت که خیلی از دانشآموزان ما روش مطالعه را بلد نیستند، زمانبندی و چینش کتابها در برنامههای درسی و دیگر مسائل این چنینی را نمیدانند، اصلا نمیدانند از کجا باید شروع کنند و گرنه استعداد و هوش کافی برای تحصیل و حتی برای موفقیت در وجودشان هست، و اینجا هست که یک مشاور با تجربه و کاردان میتواند اُفت تحصیلی دانشآموز را تشخیص دهد، راهکارهای متناسب و درخور را به دانشآموز ارائه دهد و با در کنار وی بودن و همراهی کردن دانشآموز و همچنین با کمک والدین وی، این اُفت تحصیلی را به رشد تحصیلی و تحول تحصیل تبدیل کند.
مشاوره تحصیلی چگونه میتواند استرس و نگرانیهای دانشآموز را در مورد امتحان برطرف کند؟
اول دانش آموز باید بداند اضطراب و استرس لزوماً بد نیست چرا که اضطراب و استرس داشتن باعث تلاش و کوشش فرد در زندگی میشود.
فردی استرس و اضطراب را نداشته باشد عملاً فردی بیخیال و بیاثر است، اما آنچه مهم است میزان این اضطراب و استرس است که باید به حدی باشد که زندگی فرد را مختل نکند و باعث اُفت تحصیلی و شکست تحصیلی نشود.
مسائل مختلفی میتواند برای دانشآموز اضطراب و استرس ایجاد کند که وقتی دانشآموز میآید و مشکلش را با مشاور در میان میگذارد مشاور با استفاده از دانش تخصصی که دارد و راهکارهای که در راستای کاهش استرس و اضطراب میداند، میتواند دانشآموز را در مسیری هدایت کند که با حداقل استرس ممکن، در سر جلسه امتحان حاضر شود و همچنین موانع و محدودیتهایی را که باعث ایجاد استرس و اضطراب در وجود دانشآموز میشود را برطرف نماید.
مشاوره تحصیلی چگونه کمک میکند تا دانشآموز کارها و علایقش را بهتر بشناسد و آنها را انتخاب کند؟
این موضوع زمانی بسیار مهم است که دانشآموز در پایه نهم است چون در این پایه، بحث انتخاب رشته تحصیلی در میان است. اما در این خصوص، باید از ابتدا حرف دانشآموز را شنید و و گوش شنوایی برای حرف دانشآموز بود و در مورد علایق، کارها و شغلهایی که میتواند در آنها موفق باشد با وی گفتگو کرد، البته در این سن نباید به طور قطع و یقین به علاقه دانشآموز اعتلای صددرصدی داشت چون در این دوره، احساس و هیجان بر علاقه دانشآموز غالب است و ممکن است علاقه وی از روی احساس و هیجان کاذب باشد.
اما اگر بیاییم در دوره متوسطه اول در رابطه با مشاغل، رشتههای تحصیلی، آینده و بازار کار مشاغل به دانشآموزان توضیحات کافی ارائه دهیم دانشآموزان رفته رفته با علایق خودشان آشنا میشوند و میدانند در چه مسیری میتوانند موفق باشند. در اینجا کمک والدین مهم است به شرطی که دانشآموز را آزاد بگذارند و اجباری نداشته باشند که رشته تحصیلی دانشآموز را انتخاب کنند و در واقع کار اصلی را به دانشآموز و مشاور واگذار کنند.
مشاوره تحصیلی چه نقشی در بهبود برنامه ریزی درسی و مدیریت زمان دانش آموزان دارد؟
قبلا هم گفته شد که کار مشاورر فقط برنامهریزی و نوشتن یک برنامه درسی برای دانشآموز نیست و مشاور تحصیلی یک فرایند همه جانبه است که از رشد شخصی و تربیتی گرفته تا رشد هیجانی و عاطفی و در ادامه مسیر، رشد تحصیلی و آموزشی را شامل میشود که با ارائه همه این موارد در کنار هم، میتوان یک مشاوره تحصیلی موفق را ارائه داد.
چرا مشاوره تحصیلی برای دانشآموزان یا دانشجویان مهم است؟
مشاوره باعث میشود فرد راه صحیح و درست، همچنین حداکثر استفاده درست از توانمندیها و امکانات و حتی محدودیتهای خودش را داشته باشد و فردی که به توانمندی و محدودیتهای خودش اشراف داشته باشد میتواند بهترین برنامهریزی را انجام دهد. این مهم با کمک یک مشاور تحصیلی امکانپذیر است زیرا مشاور با استفاده از نظریههای شخصیتشناسی و تستهای شخصیتشناسی میتواند دانشآموز را نسبت به توانمندیها و محدودیتهایی که دارد آگاه کند تا بتواند آینده خود را چه از نظر تحصیلی و چه از لحاظ شغلی تضمین کند که این آگاهیبخشی و شناخت خویشتن باعث آگاه شدن شخص نسبت به آینده تحصیلی و شغلی خود میشود.
چه تفاوتی بین راهنماییهای یک مشاور تحصیلی و توصیههای والدین یا معلمان وجود دارد؟
مشاور تحصیلی به نسبت دانشی که در این مسیر آموخته و فنونی که در بحث مشاوره آموخته و همچنین تجربهای که با دانشآموزان و شناخت دانشآموزان متعدد به سبب کار کردن با آنها فرا گرفته قطعاً با راهنمایی و صحبتهای معلمان و والدین متفاوت است. مشاوره تحصیلی یک رشته تخصصی است و نیازمند دانش خاص خودش است چه بسا دانشآموزانی داریم که خیلی بهتر و راحتتر از والدین و معلمان با مشاور سازگار و اخت میشوند و همکاری لازم را انجام میدهند، چرا که مشاور را از نگاه مرجع میبینند لذا شما را افرادی میبینند که در این زمینه تخصص دارید و احتمال خطا یا اشتباه در کار شما، خیلی کم است، و شما را به عنوان فردی میدانند که حرفهایش بیشتر از معلم و والدین سندیت و اعتبار دارد.
چه دلایلی باعث میشود دانشآموزان به مشاوره تحصیلی نیاز پیدا کنند؟
مشاوره تحصیلی فراگیر است و خیلی از موارد باعث تمایل به این امر میشود از جمله: اُفت تحصیلی که وقتی دانشآموز با این شرایط روبرو میشود که نمیتواند درس بخواند، نمیداند باید چکار کند و از کجا شروع کند، چه کتابهایی داشته باشد یا در چه آزمونهایی ثبتنام کند؛ همه اینها سوالاتی است که در ذهن دانشآموز وجود دارد و باعث میشود که دانشآموز به سمت مشاوره تحصیلی برود.
آیا مشاوره تحصیلی فقط برای دانشآموزان با وضعیت درسی ضعیف است یا برای همه مفید است؟
نه، قطعاً به این شکل نیست که دانشآموزان ضعیف به مشاوره نیازمند باشند، بیشتر مراجعهکنندگان برای مشاوره، دانشآموزانی با وضعیت تحصیلی مطلوب هستند و میخواهند اطمینانبخشی بیشتری نسبت به مسیر خودشان داشته باشند. ما دانشآموزان خوب زیادی داریم که به سبب اینکه کتابها را به صورت نامنظم و پراکنده میخوانند نسبت به عملکرد خودشان ناراضی هستند ولی دبیران از آنها راضی هستند؛ قطعا با این شرایط احتمال اینکه به هدف مورد نظرشان نرسند زیاد است، زیرا که داشتن وضعیت درسی مناسب، تضمین کننده موفقیت در آینده نیست. این یک سیستم است که باید در کنار هم استفاده شود، لذا دانشآموزان قوی با وضعیت درسی مناسب هم به مشاوره نیاز دارند.
چگونه مشاوره میتواند به من در انتخاب رشته تحصیلی مناسب کمک کند؟
مشاور با شناخت کافی که از رشته، وضعیت تحصیل آن رشته در دانشگاهها، بازار کار و آینده شغلی آن رشته دارد میتواند اطلاعات کافی در خصوص آن رشته را در اختیار دانشآموز قرار دهد.
چه زمانی بهترین موقع برای شروع مشاوره تحصیلی است؟
با پایان یافتن امتحانات خرداد ماه، بعد از یک وقفه دو هفتهای در اواسط تیرماه به بعد، این شرایط محیاست که دانشآموز از تابستان آن سال تحصیلی شروع به مشاوره گرفتن کند؛ و در نهایت بهترین فرصت برای شروع مشاوره تحصیلی ابتدای مهر است.
آیا بهتر است مشاوره به صورت منظم و پیوسته باشد یا فقط در مواقع خاص؟
درس خواندن و مشاوره یک فرایند مداوم و پیوسته است و مسئله درس خواندن نباید با فاصله باشد و این مداومت و پیوستگی داشتن است که دانشآموز را در ریل درس خواندن قرار میدهد. اگر دانشآموزی بین درس خواندن و برنامهریزی و مشاوره، فاصله بیندازد از مشاوره تحصیلی بهرهای نخواهد برد.
آیا مشاوره تحصیلی فقط در زمانهای بحرانی مانند امتحانات یا انتخاب رشته ضروری است؟
مشاوره تحصیلی در ابتدای تحصیل و آغاز سال تحصیلی ضرورت دارد و عملا در مواقع بحرانی و ضروری یا مواقع امتحان نمیتواند کمکی به دانشآموز بکند چرا که یک مسیری است که دانشآموز از قبل باید زمینهها و پیش زمینههای آن را بچیند و گام اول پایه تحصیلی خود را محکم بردارد، به عبارتی؛ “خشت اول چون نهد معمار کج/ تا ثریا میرود دیوار کج “، لذا اگر دانشآموز در ابتدای مسیر محکم و قوی پیش نرود، در شرایط بحرانی و زمان امتحانات با مشکل مواجه میشود.
پس از چند جلسه مشاوره باید انتظار نتایج مثبت را داشته باشم؟
نتایح مثبت به همکاری خود فرد و مراجعهکننده و اینکه فرد بخواهد در این مسیر موفق باشد و خواهان مشاوره باشد بستگی دارد.
مشاورههایی مانند: مشاوره خانوادگی و ازدواج، طلاق یا مسائل فرزندپروری، بعضی مواقع تا ۱۰ یا ۱۵ جلسه ۴۵ دقیقهای ادامه دارند؛ اما در مشاوره تحصیلی دوام و تعداد جلسات بیشتر است و در یک دوره ۹ ماهه در طول تحصیل، مشاوره ادامه پیدا میکند. در مشاوره تحصیلی بعد از هفتههای دوم، دانشآموز به مثبت بودن و تاثیرگذار بودن مشاوره بدون شک پی خواهد برد و در این هفتهها کاملاً آگاه میشود که مشاوره چه تأثیری بر روند درسی او گذاشته است.
چگونه میتوان تأثیرات مشاوره تحصیلی را در پیشرفت تحصیلی فرد مشاهده کرد؟
در هفتههای دوم و سوم بعد از ۳ یا ۴ جلسه (از نیمه دوم ماه به بعد) این روند مثبت و تاثیرگذار در نمرات درسی فرد به خوبی مشاهده میشود، البته همه این تأثیرات به تلاش دانشآموز و همگام و همراه بودن او با مشاور در تسریع روند پیشرفت مؤثر است.
آیا مشاوره تحصیلی به من کمک میکند تا مهارتهای مدیریت زمان و برنامهریزی را بهتر کنم؟
با توجه به تکنیکها و آموزشهایی که مشاور تحصیلی میدهد، دانشآموز نسبت به مدیریت زمان و برنامهریزی خودش آگاه میشود و به شرایطی میرسد که برای مسیر مطالعه و درس خواندن خود برنامهریزی میکند که البته در این شرایط هم نیاز به حضور مشاور برای اصلاح و ویرایشهای احتمالی وجود دارد.
انتهای خبر/
